Chata Kurpia

Kurpie Kurpiowska Puszcz Zielona
Prywatne Muzeum Kurpiowskie w Wachu
Frywolitki i sztuka Laury Bziukiewicz
Kurpiowska Puszcz Zielona
Forum Puszcz Zielona
Bursztyn na Kurpiach
Kurpiowska Bi簑teria
Kurpiowskie ozdoby Wielkanocne
Google
kurpie.com.pl internet
Muzeum Kurpiowskie w Wachu

Kiedym odwiedza ich siedziby, na cianie w izbie ka盥ego niemal domostwa, wisia豉 strzelba i torba borsucza."

 

Czas odmienia wszystko, i u Kurpi闚 wycisn像 silne pi皻no wielkiej zmiany. Co by這 ich 篡wio貫m, myliwstwo i bartnie, wszystko ponik這, zwierz wyniszczony, bartnictwo upad貫, a puszcza, ich ojczyzna i stara forteca, mogi豉 tylu wojownik闚 Karola. XII., dzika, niedost瘼na, ciemna i ponura, ciosami topora przerzedzona, ogrzana nieznajomem jej dawniej s這鎍em, 豉twa do przejcia, dost瘼na, przejrzana, utraci豉 starodawn powag.

To te jak znik造 tu z widowni owe dzia造 zwane bory i p馧 - bory, by miejsca ust雷i lenictwom, tak te i dawniejsze lene budy mieszka鎍闚, w nowszej konstrukcyi przemieni造 si na domowstwa. W kt鏎ych domach mieszkaj dziewcz皻a na wydaniu, tam nad oknami cian domu zdobi kwiatami, maluj j bia貫m wapnem j podw鏎ze za ca貫 naprzeciw domu usypuj piaskiem w r騜ne floresy, aby by這 wedle ich wyra瞠nia "jak nureckiem."

 

Wiktor Czajewski (Tygodn. ilustr. 1881) powiada o chacie Kurpia:

"Obszerny dom drewniany, o prostym w璕le (k鉍ie), s這m kryty, przedstawia czworobok, kt鏎ego jedna ciana bywa zwykle p馧tora razy d逝窺z od drugiej. Dom taki odwr鏂ony jest, prawie zawsze, do drogi szczytem, w kt鏎ym wyci皻e s dwa du瞠 okna. Szczyt sam wyszalowany dobrze i nabity ozdobnie gwodzikami, pod kt鏎ych 貫bki podk豉daj kurpieccy budowniczowie jeszcze blaszki cztero-kanciaste, wiec鉍e. Na szczycie prawie ka盥ego domu gwodmi temi wybity jest krzy i litery J. H. S., najczciej z krzy瞠m powi頊ane."

"Z boku od obszernego, czysto utrzymanego podw鏎za wchodzi si do obszernej sieni, a potem do izby, z kt鏎ej najczciej tylko sama framuga, nie opatrzona drzwiami, prowadzi do alkierza czyli alkowy (komory). Porodku izby znajduje si ogromny piec ceglany, przy nim w rogu komin, a naprzeciwko komina w k鉍ie ustawione wiaderka z wod, a pod oknem od goci鎍a (drogi), kt鏎e zdobi firanki najczciej z papieru wyci皻e i kwiatki doniczkowe: mirty, balsaminy, r騜e i oleandry, w ka盥ej izbie jest umieszczony st馧, a za nim w k鉍ie 堯磬o, rozci鉚aj鉍e si na noc. Pod drugiem oknem od podw鏎za umieszczona jest niewielka w kszta販ie komody szafka, a przy piecu oko這 komina du瘸 d瑿owa 豉wa. Doko豉 w tej izbie ciany obwieszone s r騜nemi obrazami, przedstawiaj鉍emi wi皻ych patron闚, nabytych zwykle na jarmarkach w tak zwanych tasach (kramarskich budach) lub w Cz瘰tochowie na odpucie. Lecz bywaj tu i w豉sne produkcye. U zamo積iejszych Kurpi闚 znajdujemy kapliczki oszklone, w kt鏎ych umieszczona jest rzeba, przedstawiaj鉍a zwykle Chrystusa siedz鉍ego na s鉅zie, z ber貫m w r瘯u. Jest to robota tutejszych rzemielnik闚 - rzebiarzy, og鏊nie zwanych bogorobami. - Po za obrazami temi zawsze znajdujemy palmy i wianki, a na drzwiach kropielnic ze wi璚on wod. Opr鏂z tych obraz闚, nad wiaderkami wisi na cianie szafka, rodzaj p馧ki, na kt鏎ej ustawiaj talerze i miski, a w powyrzynane szpary zatykaj widelce i rozmaitego gatunku 造瞠czki. Garnki znajduj miejsce pod 豉w. ( Na cianach tak瞠 w wielu wsiach (np, Ksebki, Dudy puszcza雟kie, Warmiak, Krysiaki, Wo趾owe itd.) pozawieszane s dzbany i dzbanki do wody, mleka, piwa itd Dzbanek wi瘯szydo piwa jest zwyk貫go kszta速u, polewany zewn靖rz i wewn靖rz bia這, na nim do po這wy s 鄴速e rysunki (niby ga章zek choiny). Kru篡czek (dzbanuszek, krug ?) jest to u篡wany do mietanki garnuszek 鄴速y polewany, obejmuj鉍y najwi璚ej 1/2 kwaterki. Id鉍 rok-rocznie w dzie . Piotra i Paw豉 na odpust do Swi皻ej Lipki, skupuj sobie tam zapas dzbank闚 i kr篡czk闚)

W alkierzu czyli komorze, widzimy przymocowane do sufitu dwie deski, a przy nich wisi silny dr嘀ek, r闚nolegle do sufitu; sufit w obu izbach zwykle pozostaje niebielonym. Na dr嘀ku tym zawieszaj Kurpie swoj odzie. Opr鏂z tego alkowa s逝篡 cz瘰to za sypialni dzieciom, lub te nowo瞠鎍om, jeli nie maj si gdzie podzia i wedle umowy zostaj na ojcowinie. W sieni drzwi opatrzone s zwykle ko這wrotkiem i drewnian zapor (rodzaj zasuwy), chocia teraz w wielu ju domach napotykamy klamki. Z sieni tej prowadzi drabina na strych czyli g鏎, i najczciej z sieni urz鉅zone jest palenisko du瞠go pieca, ustawionego porodku izby. Na podw鏎zu obszernem, je瞠li ziemia na to pozwala, znajduje si ogr鏚ek, w kt鏎ym ronie zwykle kilkanacie sztuk drzewa owocowego. Po za ogr鏚kiem mieci si sklep, zag喚biony w ziemi i okopany wysoko. Tam zsypuje gospodarz na zim potrzebne kartofle, a gospodyni podczas lata trzyma mleko i inny nabia. Dalej stodo豉 i zabudowania. Gospodarcze. (Tu pod szop mieszcz si wozy i narz璠zia gospodarcze. Bogatsi ch這pi (we wsiach Krysiaki, Dudy itd.) miewaj pr鏂z wozu zwykle szybowanego (kutego) i kolas tak瞠. Jest to zwyk豉 bryczka, tylko litry (was鉚) przykute s do osi i wyplecione wierzb-這z; w tyle kolasy znajduje si naparstek (dr嘀ek 章cz鉍y z sob boki was鉚a, aby si nie rozchodzi造 na strony). "Ca造 dziedziniec opasany sztachetowym p這tem, do kt鏎ego wiod podobne sztachetowe wrota."

Kurpiowskie zdoby na Bo瞠narodzenie
Galeria/Foto - Kurpie Kurpiowska Puszcz Zielona

.

Webmaster: Zdzis豉w Bziukiewicz

tel. 0607-676356

 

Dalsze rozpowszechnianie materia堯w opublikowanych w www.kurpie.com.pl jest zabronione bez zgody w豉ciciela. Podstawa prawna: art. 25 ust. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

 

Copyright kurpie.com.pl / Zdzis豉w Bziukiewicz 2007

Kadzid這 * Myszyniec * Baranowo * Lelis * ㄊse * Czarnia* Zb鎩na * Turol * Krasnosielc * Olszewo Borki * Nowogr鏚* Chorzele* Kolno* Jednoro瞠c* Rozogi

Mazowsze stare - wg. Oskara Kolberga 1886 r.

(Fragment).

Fragment opracowania Janusza Stankiewicza /Mazowsze stare - wg. Oskara Kolberga 1886 r./ ze strony www.stankiewicze.com

Kurpie - informacje